4–6 жастағы балалардың түнгі қорқыныштары: ұйықтауға қалай көмектесуге болады

4–6 жаста баланың қиялы қарқынды дамиды, онымен бірге қорқыныштар да келеді: қараңғылық, кереует астындағы құбыжықтар, сыбдырлар, бөлмеде жалғыз қалу. Бұл ержетудің қалыпты бөлігі, ерке болудың немесе «нашар тәрбиенің» белгісі емес. Бала жоқ нәрсені елестете алады, бірақ қиялды шындықтан әлі нашар ажыратады, сондықтан кешке айналасы тына түсіп, ата-анасы кеткенде, қорқынышты нәрсе шынайы болып көрінеді.

Бірінші маңызды нәрсе: қорқынышты құнсыздандырмау. «Ойдан шығарма», «ол жерде ешкім жоқ» және «сен ересексің ғой» деген сөздер тыныштандырмайды, баланы уайыммен жалғыз қалдырады. Былай айтқан жөн: «Саған қорқынышты екенін көріп тұрмын. Мен қасындамын және көмектесемін». Бала өзін түсінді деп сезінгенде, шиеленіс азайып, ол тезірек тынышталады.

Тыныш әрі болжамды кешкі салт көмектеседі: кешкі ас, жылы ванна, тыныш ойын, кітап оқу, құшақтау және түнге арналған бір сөздер. Күн сайын бірдей әрекеттер тізбегі миға күн аяқталды, енді босаңсуға болады деген белгі береді. Ұйқыдан бір сағат бұрын экрандарды, шулы ойындарды, қорқынышты мультфильмдер мен ертегілерді алып тастаған жөн, өйткені ашық бейнелер түнде жиі қайта оралады.

Қиялмен ойнау да жақсы жұмыс істейді. Бөлмені бірге «тексеріп», кереует астына және шкафқа қарауға болады, содан кейін есікке «қорғаныс белгісін» іліп қоюға немесе кереуеттің жанына сүйікті ойыншықты «күзетші» етіп қоюға болады. Кейбір балаларға «құбыжықтарға арналған спрей» көмектеседі, яғни суы бар қарапайым бөтелке, оны бірге толтырып, ұйқы алдында қолданасыздар. Бұл алдау емес, балаға өз қорқынышын бақылауда ұстау сезімін берудің тәсілі. Жарық қажет болса, жұмсақ түнгі шам қойыңыз, ал есікті ашық қалдыруға болады.

Егер бала түн ортасында сізге келсе, оны өз төсегіне тыныш қайтарып апарыңыз, құшақтап, таныс сөздерді қысқаша қайталаңыз. Ұрыспаңыз және ұзақ әңгіме жасамаңыз, өйткені түнде ата-анасының назары баланың оянып кету әдетін бекітіп жіберуі мүмкін. Баланы таңертең өз кереуетінде ұйықтай алғаны үшін мақтаңыз, тіпті түннің бір бөлігі болса да.

Күндіз де сөйлесіңіз, бала тыныш кезінде. Қорқынышты салуды, оған күлкілі ат ойлап табуды немесе оның қандай болып көрінетінін айтуды ұсыныңыз. Қағазға түскен бейне көбіне бастағы бейнеден аз қорқытады.

Түнгі қорқыныштар әдетте 7–8 жасқа қарай өздігінен басылады, бірақ егер қорқыныштар бірнеше апта бойы жоғалмаса, бала ұйықтап кетуден барған сайын қатты қорқса, жиі жылап немесе айқайлап оянса, күндіз де мазасыз болса немесе жақында қиын оқиға, мысалы көшу, ауру немесе отбасындағы жанжал басынан өтсе, балалар психологына жүгінген жөн. Есте ұстаңыз: бұл жаста қорқыныштар баланың әлсіздігін емес, оның қиялының өсіп жатқанын және қауіпсіздік сезімі үшін сіздің қолдауыңыз қажет екенін көрсетеді.